Podstawowymi parametrami eksploatacyjnymi charakteryzującymi podstawową zdolność eksploatacyjną maszyn dźwignicowych są udźwig i klasa robocza. Udźwig odnosi się do maksymalnego ciężaru ładunku, jaki można podnieść w określonych warunkach pracy,-w szczególności do znamionowego udźwigu. Ogólnie rzecz biorąc, w przypadku żurawi wyposażonych w uchwyty elektromagnetyczne (patrz „Magnesy do podnoszenia”) lub chwytaki, podany udźwig musi również uwzględniać ciężar uchwytu elektromagnetycznego lub samego chwytaka. W przypadku żurawi-z wysięgnikiem udźwig obejmuje również ciężar zespołu bloku hakowego.
Klasa robotnicza to parametr wydajności, który odzwierciedla ogólny stan operacyjny maszyn dźwigowych; służy jako kluczowa podstawa przy projektowaniu i wyborze takiego sprzętu. Jest on określany na podstawie całkowitej liczby cykli pracy, które maszyna dźwigowa musi wykonać, a także warunków obciążenia, jakie napotyka w ciągu zamierzonego okresu użytkowania. Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) stanowi, że klasy pracowników maszyn dźwigowych są podzielone na osiem odrębnych poziomów. W Chinach ten system klasyfikacji ma obecnie zastosowanie tylko do żurawi; do lekkich-i małych-dźwigów, wind i napowietrznych systemów jednoszynowych nie przypisano jeszcze konkretnych klas roboczych. W przypadku maszyn dźwigowych charakteryzujących się bardzo regularnymi i powtarzalnymi procedurami operacyjnymi,-takich jak żurawie używane do załadunku i rozładunku towarów w dokach, układnice stosowane w-magazynach wysokiego składowania i podnośniki bramowe zasilające wielkie piece-, „cykl pracy” stanowi kolejny krytyczny parametr. Cykl pracy odnosi się do czasu potrzebnego na wykonanie pojedynczej pętli operacyjnej; zależy ona od prędkości roboczych mechanizmów maszyny i jest bezpośrednio powiązana z odległością przenoszenia materiału. W przypadku wyżej wymienionych typów żurawi czasami „produktywność” jest kluczowym wskaźnikiem wydajności, zwykle wyrażanym jako całkowita objętość materiału podnoszonego na godzinę.
Kluczowe parametry
Udźwig G (historycznie często oznaczany literą Q) odnosi się do masy podnoszonego obiektu, mierzonej w kilogramach (kg) lub tonach (t). Ogólnie dzieli się je na określone typy, takie jak udźwig znamionowy, udźwig maksymalny, udźwig całkowity i udźwig efektywny.
Nominalny udźwig Gn (z wyłączeniem masy lin stalowych, haków i wielokrążków) odnosi się do łącznej masy ładunku lub podnoszonych materiałów oraz wszelkich odłączanych urządzeń podnoszących lub osprzętu (np. chwytaków, uchwytów elektromagnetycznych, belek rozporowych itp.) wykorzystywanych podczas operacji. W przypadku żurawi o zmiennym promieniu roboczym (zmiennym wysięgu) znamionowy udźwig zmienia się w zależności od określonego ustawienia promienia.
Maksymalny udźwig Gmax odnosi się do bezwzględnego najwyższego znamionowego udźwigu dozwolonego dla dźwigu w normalnych warunkach pracy. W przypadku żurawi o zmiennym promieniu udźwig znamionowy odnosi się do maksymalnego dopuszczalnego obciążenia, jakie żuraw może unieść w bezpiecznych warunkach pracy przy minimalnym promieniu; jest to również znane jako nominalny udźwig.
Całkowity ciężar do podnoszenia (Gt): Odnosi się do sumy masy podnoszonego przedmiotu lub materiału w połączeniu z masą wszelkich odłączanych urządzeń podnoszących oraz wszelkich urządzeń podnoszących lub osprzętu trwale przymocowanych do żurawia (w tym haków, wielokrążków, lin stalowych do podnoszenia i wszelkich innych elementów podnoszących znajdujących się pod wysięgnikiem lub wózkiem).
Efektywny ciężar podnoszenia (Gp): Odnosi się do masy netto przedmiotu lub materiału podnoszonego przez dźwig. Przykładowo, w przypadku żurawia wyposażonego w odłączaną łyżkę chwytakową, dopuszczalna masa materiału przechwyconego przez chwytak stanowi *Efektywny Ciężar Podnoszenia*, natomiast suma masy chwytaka i materiału stanowi Nominalny Udźwig.
Rozpiętość (S): w przypadku żurawi-mostowych odległość pozioma pomiędzy osiami konstrukcji wsporczych nazywana jest rozpiętością i oznaczona literą „S” i mierzona w metrach (m).
Rozstaw szyn (k): W przypadku wózka oznacza to odległość pomiędzy osiami szyn wózka.
Rozstaw osi (B): Nazywany również rozstawem osi, odnosi się do odległości pomiędzy osiami podparcia żurawia lub wózka, mierzonej wzdłuż kierunku jazdy wzdłużnej.
Promień (L): Gdy żuraw jest ustawiony na równym podłożu, odległość pozioma pomiędzy pionową linią środkową nieobciążonego urządzenia podnoszącego a linią środkową obrotu nazywana jest promieniem* (L). Promień rozróżnia się od promienia maksymalnego i promienia minimalnego.
Moment podnoszący (M): Moment podnoszący jest iloczynem promienia (L) i siły grawitacji (G) odpowiedniego podnoszonego obiektu: M=G · L.
Moment wywracający (MA): Moment wywracający odnosi się do iloczynu siły grawitacji (G) podnoszonego obiektu i poziomej odległości (A) od tego obiektu do linii wywrócenia dźwigu.
Obciążenie koła (P): „Obciążenie koła” odnosi się do maksymalnego obciążenia pionowego przenoszonego przez pojedyncze koło na szynę lub powierzchnię podłoża. Jednostką miary są niutony (N).
Wysokość podnoszenia (H) i głębokość opuszczania (h): „Wysokość podnoszenia” odnosi się do pionowej odległości od poziomej powierzchni stojącej dźwigu (lub szyny jezdnej) do dopuszczalnego położenia urządzenia podnoszącego, mierzonej w metrach (m).
Prędkość podnoszenia (Vn): Prędkość podnoszenia (lub opuszczania) (Vn) odnosi się do prędkości przemieszczenia pionowego (mierzonej w m/min) ładunku znamionowego w-stanach ustalonych warunków ruchu. Prędkość robocza wózka (Vt) odnosi się do prędkości (w m/min), z jaką wózek, przenosząc swoje obciążenie znamionowe, porusza się po poziomym torze w-stanach ustalonych warunków pracy.
Klasa robocza dźwigu: Klasa robocza dźwigu reprezentuje charakterystykę operacyjną dźwigu, biorąc pod uwagę stopień wykorzystania pod względem udźwigu i czasu pracy, a także częstotliwość cykli pracy. Klasyfikuje się go na podstawie klasy użytkowej żurawia (określanej jako suma cykli pracy w całym jego projektowym okresie użytkowania) i stanu obciążenia. Stan obciążenia żurawia można podzielić na cztery poziomy:-Lekki, Średni, Ciężki i Bardzo-Ciężki-na podstawie nominalnego spektrum obciążenia; klasa użytkowania żurawia podzielona jest na dziesięć poziomów, od U0 do U9. Klasa robocza dźwigu,-która definiuje również klasę roboczą metalowej konstrukcji dźwigu,-jest określana na podstawie charakterystyki głównego mechanizmu podnoszącego i dzieli się na poziomy od A1 do A8 (odzwierciedlające intensywność pracy i stopień-pełnego wykorzystania ładunku).